نشانه های عملیات «پرچم دروغین» در حمله پهپادی به مکه مکرمه

به گزارش مشرق، پوریا لوایی، کارشناس مسائل بین الملل طی یادداشتی در تسنیم نوشت: در روزهای اخیر همزمان با پیشروی های برق آسای نیروهای مسلح یمن در برابر نیروهای مزدور و خودفروخته یمنی، عربستان سعودی مدعی شد پهپادی را که از یمن به سمت مکه در حال پرواز بود، در جنوب این شهر و پیش از ورود به حریم هوایی شهر مکه رهگیری و منهدم کرده است.

ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف سعودی، در همین راستا در مصاحبه مطبوعاتی خود امنیت مکه را «خط قرمز» خوانده و هشدار داده است نیروهای ائتلاف بین المللی تحت رهبری ریاض در اتخاذ اقدامات بازدارنده لازم تردید نخواهند کرد. در مقابل، جنبش انصارالله این ادعا را تکذیب و آن را «دروغ بزرگ و افترای آشکار» خوانده است. همچنین سید عبدالملک الحوثی، رهبر انقلاب یمن نیز تأکید کرده است که این جنبش بر اساس اصول اسلامی و اخلاقی عمل می کند و اهدافش تنها پایگاه های نظامی و زیرساخت های نفتی سعودی است. این تناقض، پرسش ها درباره صحت ادعای سعودی و احتمال طراحی یک عملیات «پرچم دروغین» را بیش از پیش تقویت کرده است.

روایت رسمی عربستان و رسانه های جریان اصلی عربی و غربی همسو با نیروهای متجاوز به خاک یمن، ادعای رهگیری پهپاد را در تیتر و پاراگراف نخست برجسته کرد و تکذیب انصارالله را به عنوان واکنشی ثانویه در ادامه خبر و تحلیل آورده است. با این حال حتی برخی رسانه های غربی همچون خبرگزاری فرانسه (AFP) با راستی آزمایی ویدئویی که در شبکه های اجتماعی از رهگیری پهپاد در آسمان مکه منتشر شده بود، اعلام کرد این ویدئو مربوط به رهگیری یک پرتابه در سال 2021 در شهر خمیس مشیط در جنوب عربستان بوده است. این یافته دست کم نشان می دهد بخشی از ادعاها با تصاویر و اطلاعات نادرست همراه شده است. بنابراین پیش از پذیرش روایت سعودی، باید انگیزه ها، توانمندی ها و منافع حاصل از این ادعای واهی را سنجید و پرسید چه کسی از این اتهام سود می برد؟

انصارالله از معدود نیروهای منطقه است که بارها پایبندی خود به چارچوب های دینی و شرعی اسلامی را نشان داده و در مناسبت های مذهبی، از جمله میلاد رسول اکرم (ص)، آن را با شکوهی کم نظیر در میان امت اسلامی برگزار می کند. زیدیه به مانند سایر فرقه های اسلامی، مکه را مقدس ترین مکان مسلمانان می داند و در نتیجه حمله به مکه هیچ امتیاز راهبردی برای انصارالله ندارد؛ بلکه مشروعیت و مقبولیت داخلی و منطقه ای آن را که بخش مهمی از آن بر مقاومت در برابر تجاوز سعودی و ضدیت با اشغالگری رژیم صهیونیستی بنا شده را از میان می برد.

از زمان آغاز بحران یمن، اهداف اعلام شده انصارالله در حملات به خاک سعودی عموماً تأسیسات نفتی آرامکو و پایگاه های نظامی در جنوب و شرق عربستان بوده و حت یسخنگوی نیروهای مسلح یمن بارها مسئولیت این عملیات ها را به صراحت پذیرفته است. در همین راستا حتی آیت الله شیخ عیسی قاسم، رهبر شیعیان بحرین، نیز با تأکید بر پایبندی شدید یمنی ها به مبانی دینی، حمله به مکه از سوی آنان را بسیار بعید و دور از ذهن خوانده است.

از سوی دیگر، اتهام حمله پهپادی به مکه مکرمه بلافاصله محکومیت های گسترده ای از سوی سازمان همکاری اسلامی را به دنبال داشت. این دقیقاً همان نتیجه ای است که دشمنان انصارالله می خواهند: انزوای این جنبش در جهان اسلام و همراه کردن دولت های مسلمان علیه آن. اگر چنین اتهامی درست نباشد، هزینه ای که به انصارالله تحمیل می کند بسیار سنگین تر از هر حمله نظامی محدود است. در واقع، یک اتهام دروغین رسانه ای می تواند همان کاری را بکند که سال ها تحمیل جنگ و بمباران علیه یمنی ها نتوانست: ایجاد شکاف میان انصارالله، نیروهای مسلح یمن و افکار عمومی مسلمانان.

در چنین شرایطی، فرضیه «عملیات پرچم دروغین» جدی می شود. به طور سنتی در عملیات پرچم دورغین، طرف ثالث با اهداف سیاسی، امنیتی یا تبلیغی، در پوشش یکی از طرف های درگیر، به طرف دیگر حمله می کند تا مسئولیت و واکنش را به گروه هدف منتقل کند. برای مثال در ماجرا سرنگونی پهپاد بر فراز آسمان مکه طرف ثالث این ماجرا می تواند اسرائیل یا آمریکا باشد.

هدف چنین طراحی ای می تواند تفرقه افکنی در جهان اسلام، منحرف کردن افکار عمومی از مسائل مهم تر، متحد کردن دولت های مسلمان علیه انصارالله و مدیریت تهدید این جنبش برای اسرائیل باشد. اسرائیل که انصارالله را تهدیدی جدی برای خود می داند، می تواند از این مسیر، تهدید را به نفع خود مهار کند. عربستان نیز که در برابر یمن تنها مانده، ممکن است در دام چنین سناریویی بیفتد. در ماه های اخیر چندین بار در منطقه نشانه هایی از عملیات های پرچم دروغین دیده شده و همین سابقه، این فرضیه را تقویت می کند.

نکته مهم دیگر آن است که عربستان در سال های اخیر تلاش کرده است از خود چهره حامی امنیت حرمین شریفین و رهبر جهان اسلام ارائه دهد. ادعای حمله به مکه و رهگیری آن، دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است: سعودی می تواند با این روایت، هم خود را مدافع مقدسات نشان دهد، هم انصارالله را به عنوان تهدید مشترک جهان اسلام معرفی کند و هم فشار افکار عمومی را از پرونده های دیگر، مانند جنگ یمن و بحران داخلی، منحرف کند. اما همین روایت، اگر با اطلاعات نادرست همراه باشد، می تواند به بحران اعتماد در سطح منطقه منجر شود.

از منظر حقوقی و دینی نیز، حمله به مکه نه تنها در اسلام ممنوع است، بلکه در حقوق بین الملل بشردوستانه نیز اماکن مقدس از حمایت ویژه برخوردارند. انصارالله به عنوان گروهی که خود را متعهد به اصول اسلامی می داند، به هیچ وجه حاضر نیست هزینه های سنگین چنین امری که در تناقض با ارزشهای اسلامی را آن هم در شرایطی که به راحتی می تواند زیرساخت های کلیدی سعودی در جنوب عربستان را هدف قرار دهد پذیراشود. بنابراین، عقلانیت راهبردی در کنار پایبندی دینی، هر دو، احتمال دست داشتن انصارالله در این حمله را تضعیف می کند. در مقابل، طرف هایی که از تفرقه در جهان اسلام سود می برند، انگیزه و توان لازم برای طراحی چنین سناریویی را دارند.

در مجموع به نظر می رسد از نظر راهبردی، حمله به مکه برای انصارالله هیچ منفعتی ندارد و با اصول دینی و اخلاقی یمنی ها هم ناسازگار است. پایبندی انصارالله به مقدسات اسلامی، دشمنی آمریکا و اسرائیل با آن، و تنها ماندن عربستان در برابر یمن، احتمال سناریوی عملیات پرچم دروغین را تقویت می کند. لذا لازم است کشورهای مسلمان هوشیاری بیشتری به خرج دهند و پیش از هرگونه تصمیم گیری یا اظهارنظر، چنین احتمالی را در نظر بگیرند.